Riya nedir?

Riya; iş,söz ve davranışlarda gösterişe yer verme, bir iyiliği veya salih bir ameli Allah'ın rızasını kazanmak niyetiyle değil, insanların beğenisi için yapmaya denir.

Bu davranışta bulunan kimseyede riyakar veya mürai denir. Riya, insanlar arasında manevi nufuz, şan ve şöhret, maddi çıkar sağlamak için yapılır. Dünyaya ait bu tür maddi ve manevi çıkarları elde etmek için, dinin insanlar tarafından kutsal değerlere karşı beslenen bağlılık ve hürmet duygularının alet edilmesi, riyanın en kötü şeklidir.

Bu tür davranışlar, hilekarlık ve yalancılıktır. İnsan şeref ve haysiyetine hakarettir. Riyakar kişinin söz ve davranışlarındaki samimiyetsizlikleri,diğer insanlar tarafından kısa zamanda anlaşılır.Bunlara kimse güvenemez. Riya çok değişik şekillerde yapılmakla birlikte, bunlarda ortak olan özellik, dindarlık veya dürüstlük görüntüsü altında, insanlar arasında çıkar sağlamak, şan ve şöhrete ulaşmak arzusudur.

Sevmedikleri kişileri seviyormuş gibi görünen, onlara yağ çeken, öven ve böylece menfaat sağlamaya çalışanlarada sıkça rastlanır. Allah' ve insanlara karşı samimi davranarak riyadan uzak durmak mümkün olduğu kadar ibadetleri gizli yapmak, Allah rızasını insanların övgüsü, isteği,yergisi, korkusu ve çıkar düşüncesine tercih etmek müslümanın prensibidir.

Riya mertebeleri

Birinci mertebe; riyanın bu mertebesinde kişi, yaptığı ibadette hiçbir sevap niyeti taşımaz; hatta bazen diğer insanların yanında abdestsiz namaz kılar ve eğer yalnız olacaksa namaz dahi kılmaz. Bu kişinin yaptığı ibadet, sadece gösteriş içindir, diğer insanlardan çekindiği, korktuğu için sadaka verir ama tek başına olsa bir kuruş dahi vermeyecektir. Bu, riyanın en ağır derecesidir.

İkinci mertebe; yapılan ibadette gösteriş yanında, bir de Allah rızası niyeti vardır. Fakat bu niyet, çok cılız ve zayıftır ki; yalnız kalırsa yine kişi, o ibadeti yapmayacaktır.

Üçüncü mertebe; ibadette sevap ve gösteriş durumunun eşit olmasıdır. Bu şahıs, riyanın yanında sevap durumu olmazsa, yapacağı ameli yapmayacak olan kişidir.

Genel görüş, ilk üç derece sahiplerinin yaptıkları amellerin Allah tarafından kabul görmeyeceğidir. Dördüncü mertebe; kişinin, yaptığı ibadeti başkalarının duymuş olmasından dolayı hevesini artırarak takviye etmesidir. Bu şahıs, kimse duymasa da yine ibadetini yapacaktır yani sırf riya için ibadetini yapmış olmayacaktır.

Böyle bir durumda riya oranınca sevabının azalacağı düşünülmektedir. Ama Allah daha iyisini bilir. Elbetteki her durumda en sağlıklı yol, riyanın tamamen terk edilmesidir. Riyayla yapılan çok amel deniz suyuna benzer, çokluğu susuzluğu gidermez. İhlasla yapılan az amel ise saf su gibidir, bir bardağı hayat kurtarır. İnsan amelini artırmaya gayret ederken az da olsa sürekli olanı tercih etmeye ve ihlasını muhafaza etmeye özen göstermelidir.

Büyüklerden Ebu Bekir Vasıti rh.a. şöyle demiştir: “Ameli muhafaza etmek, yapmaktan çok daha zordur. Ameller kolay kırılan kristale benzerler. Riya ve kendini beğenme gibi şeyler dokunduğunda hemen kırılırlar. Amel etmek isteyen ve riyadan korkan kişi önce ihlası elde etmek için çabalasın. Ama riyayı kalbinden çıkaramasa da ameline devam etsin. Önce ibadetini yapsın, sonra tövbe etsin. Belki de Allah bu halinin hatırına ona ihlası bahşeder.”

Sözlükte "riya" ne demek?

1. İnandığı, düşündüğü gibi davranmama, özü sözü bir olmama huyu, ikiyüzlülük.

Son eklenenler

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç